Chào bạn, Thiện Mỹ đây. Về chuyện sạc pin, có lẽ mỗi người đều được nghe vài lời khuyên truyền miệng, có cái đúng, có cái đã lỗi thời từ lâu. Tập này mình gỡ từng hiểu lầm một.
Trả lời ngắn: pin lithium trong điện thoại và máy tính bền nhất khi tránh nóng, tránh thường xuyên để cạn sạch, và tránh giữ ở mức đầy trong thời gian dài. Không cần chờ pin cạn mới sạc. Sạc qua đêm với máy hiện đại và sạc đạt chuẩn không nguy hiểm như nhiều người nghĩ. Kẻ thù số một của pin là nhiệt độ cao.
Hiểu lầm một: phải để pin cạn rồi mới sạc
Lời khuyên này đến từ thời pin đời cũ có hiện tượng nhớ dung lượng. Pin lithium hiện nay không có hiện tượng đó.
Thực tế, để pin lithium cạn sạch thường xuyên còn làm pin chóng chai hơn. Pin thích được sạc nhiều lần ở mức vừa phải.
Bạn có thể cắm sạc bất cứ lúc nào tiện, sạc vài phần trăm cũng được, không hại gì.
Nhiều chuyên gia gợi ý giữ pin trong khoảng giữa, không quá thấp không quá đầy, nếu bạn muốn pin bền nhất. Nhưng đừng quá căng thẳng, điện thoại là để dùng.
Để máy tắt nguồn vì hết pin rồi bỏ đó lâu ngày là điều nên tránh. Pin cạn sâu trong thời gian dài có thể không sạc lại được.
Với máy tính xách tay hay cắm điện cả ngày ở văn phòng, nhiều máy có chế độ giữ pin ở mức khoảng giữa khi đang cắm nguồn. Nếu bạn ít khi mang máy ra ngoài, bật chế độ này lên giúp pin sống lâu hơn đáng kể mà không ảnh hưởng gì tới công việc.
Hiểu lầm hai: sạc qua đêm làm hỏng pin
Điện thoại và máy tính hiện đại có mạch quản lý sạc. Khi pin đầy, máy tự ngắt hoặc giảm dòng sạc.
Nhiều máy còn có chế độ sạc thông minh: học giờ bạn thức dậy, sạc đến mức vừa phải rồi chờ, gần giờ dậy mới sạc nốt.
Vì vậy sạc qua đêm với sạc đạt chuẩn không gây nguy hiểm, cũng không làm hỏng pin đáng kể như nhiều người lo.
Điều cần chú ý là chỗ để máy khi sạc. Đừng để dưới gối, trên nệm, trong chăn, vì nhiệt không thoát ra được.
Để máy trên mặt bàn thoáng, tránh ánh nắng, tránh gần vật dễ cháy.
Nếu máy có tuỳ chọn giới hạn mức sạc tối đa, bật lên cũng là một cách giúp pin bền hơn với người hay cắm sạc lâu.
Nhiệt độ, kẻ thù thật sự
Nhiệt độ cao làm pin lithium xuống cấp nhanh hơn bất kỳ thói quen sạc nào.
Những tình huống làm pin nóng: vừa sạc vừa chơi game nặng, để máy trong xe ô tô ngoài nắng, để máy dưới ánh nắng trực tiếp, sạc khi ốp lưng quá dày.
Ở khí hậu nóng như Việt Nam, đặc biệt mùa hè, càng cần để ý. Máy nóng ran khi sạc thì tháo ốp, để chỗ thoáng.
Sạc nhanh sinh nhiệt nhiều hơn sạc chậm. Khi không vội, sạc chậm qua đêm nhẹ nhàng hơn cho pin.
Lạnh quá cũng không tốt, nhưng ở Việt Nam ít gặp. Nếu đi vùng núi lạnh, giữ máy trong túi áo gần người.
Một mẹo đơn giản là sờ tay vào lưng máy khi đang sạc. Ấm nhẹ là bình thường, nóng tới mức cầm thấy khó chịu là dấu hiệu cần dừng việc nặng đang làm, tháo ốp, hoặc chuyển máy sang chỗ thoáng hơn.
Chọn sạc và cáp an toàn
Sạc và cáp kém chất lượng không chỉ làm hỏng pin mà còn có thể gây chập, cháy.
Dùng sạc đi kèm máy hoặc sạc của hãng uy tín có chứng nhận an toàn. Hàng trôi nổi giá rẻ bất thường thường cắt giảm mạch bảo vệ bên trong.
Cáp bị đứt vỏ, gập gãy, lỏng đầu cắm nên thay ngay.
Sạc nhanh chỉ hoạt động khi máy, sạc và cáp đều hỗ trợ cùng chuẩn. Mua sạc công suất lớn hơn nhiều so với máy hỗ trợ không giúp sạc nhanh hơn.
Ổ cắm điện cũ, lỏng, có tia lửa khi cắm cũng là nguy cơ. Kiểm tra ổ cắm nơi bạn hay sạc qua đêm.
Sạc dự phòng cũng cần mua loại có nguồn gốc rõ ràng. Sạc dự phòng phồng, nóng bất thường thì ngừng dùng ngay.
Dấu hiệu pin cần thay
Pin nào cũng chai dần theo số lần sạc và thời gian. Sau vài năm, dung lượng giảm là bình thường.
Dấu hiệu nên thay pin: máy tụt pin rất nhanh, tự tắt khi còn phần trăm pin, máy chậm hẳn khi pin yếu.
Dấu hiệu nguy hiểm cần xử lý ngay: pin phồng làm màn hình hay vỏ máy bị đẩy lên, máy nóng bất thường, có mùi lạ. Ngừng sạc, mang tới nơi sửa chữa uy tín.
Nhiều máy có mục kiểm tra tình trạng pin trong cài đặt. Xem con số này để biết pin còn bao nhiêu phần trăm so với lúc mới.
Thay pin chính hãng hoặc pin chất lượng tốt ở nơi uy tín. Pin rẻ không rõ nguồn gốc là rủi ro.
Có máy sau khi thay pin mới còn hiển thị cảnh báo về linh kiện không chính hãng, có máy không hiện mức tình trạng pin. Hãy hỏi trước nơi thay pin về những điều này, và giữ lại hoá đơn để được bảo hành nếu pin mới có vấn đề.
Thay pin thay vì thay máy
Nếu máy vẫn được cập nhật phần mềm, vẫn đủ dùng, chỉ có pin yếu, thì thay pin là lựa chọn tiết kiệm và bớt rác điện tử.
Chi phí thay pin thường chỉ bằng một phần nhỏ giá máy mới, mà máy như được hồi sinh thêm một hai năm.
Nhiều người đổi máy chỉ vì pin yếu, trong khi mọi thứ khác vẫn tốt. Đó là lãng phí.
Pin cũ thay ra không vứt vào thùng rác thường. Mang tới điểm thu gom pin hoặc trả lại nơi thay pin.
Hiểu pin một chút giúp bạn dùng máy lâu hơn, tiết kiệm hơn, và an toàn hơn cho cả nhà.
Câu hỏi cho bạn tập này: máy của bạn hiện đang ở mức tình trạng pin bao nhiêu phần trăm?
Với máy tính xách tay, nhiều mẫu cũng thay được pin. Một chiếc máy văn phòng ba bốn năm tuổi, thay pin và thêm ổ thể rắn, thường chạy ổn cho công việc hằng ngày thêm vài năm nữa.
Câu hỏi thường gặp
Có cần để pin cạn rồi mới sạc không?
Không. Pin lithium hiện nay không có hiện tượng nhớ dung lượng; để cạn sạch thường xuyên còn làm pin chóng chai hơn. Có thể sạc bất cứ lúc nào tiện.
Sạc điện thoại qua đêm có hại không?
Với máy hiện đại và sạc đạt chuẩn thì không đáng lo, vì mạch quản lý tự ngắt khi đầy. Điều cần tránh là để máy dưới gối hay trong chăn vì nhiệt không thoát được.
Điều gì làm pin nhanh chai nhất?
Nhiệt độ cao, như vừa sạc vừa chơi game nặng, để máy trong xe ngoài nắng hoặc sạc khi ốp quá dày. Giữ máy mát là cách bảo vệ pin hiệu quả nhất.
Pin phồng thì phải làm sao?
Ngừng sạc và ngừng dùng ngay, mang máy tới nơi sửa chữa uy tín để thay pin. Pin phồng có nguy cơ cháy nổ, không nên tự xử lý.
Khi nào nên thay pin thay vì mua máy mới?
Khi máy vẫn được cập nhật phần mềm và đủ dùng, chỉ có pin yếu. Thay pin rẻ hơn nhiều so với máy mới và giảm rác điện tử.
