Chào bạn, Thiện Mỹ đây. Tập cuối của chuỗi khởi nghiệp, mình muốn kể những cái bẫy mình đã thấy nhiều lần, ở nhiều đội khác nhau, kể cả những bẫy mình từng sa vào. Không phải để làm bạn nản, mà để bạn đi tránh được.
Trả lời ngắn: những bẫy phổ biến nhất là xây sản phẩm quá lâu trước khi gặp khách hàng, làm cho tất cả mọi người thay vì một nhóm cụ thể, đốt tiền vào quảng cáo khi sản phẩm chưa giữ chân được khách, chia cổ phần theo cảm tính, bỏ qua chuyện pháp lý, và kiệt sức vì không chăm sóc bản thân. Nhận ra sớm là tránh được phần lớn.
Bẫy một: xây trong im lặng quá lâu
Đội ngũ say mê làm sản phẩm, muốn mọi thứ hoàn hảo rồi mới ra mắt. Sáu tháng, một năm trôi qua.
Khi ra mắt, họ phát hiện khách hàng không cần những gì họ đã làm, hoặc cần thứ hoàn toàn khác.
Một năm công sức có thể đã được tiết kiệm nếu họ gặp khách hàng từ tuần đầu tiên.
Cách tránh: đưa sản phẩm cho người dùng thật càng sớm càng tốt, dù còn thô. Lắng nghe, sửa, đưa lại.
Nỗi sợ bị chê khi sản phẩm chưa đẹp là có thật. Nhưng bị chê sớm rẻ hơn rất nhiều so với không ai dùng.
Một biến thể của bẫy này là chỉnh sửa giao diện mãi không thôi. Đổi màu, đổi phông chữ, đổi bố cục, trong khi câu hỏi quan trọng nhất là có ai cần sản phẩm này không vẫn chưa được trả lời. Giao diện đẹp không cứu được một sản phẩm không ai cần.
Bẫy hai: khách hàng là tất cả mọi người
Hỏi khách hàng của bạn là ai, câu trả lời là ai cũng dùng được. Đó là dấu hiệu nguy hiểm.
Sản phẩm cho tất cả mọi người thường không đủ tốt cho ai cả. Thông điệp chung chung, không ai thấy mình trong đó.
Tìm khách cũng khó, vì không biết họ ở đâu, đọc gì, tin ai.
Cách tránh: chọn một nhóm khách hẹp, mô tả họ cụ thể đến mức có thể kể tên vài người thật.
Khi đã phục vụ tốt nhóm đầu tiên, mở rộng dần sang nhóm gần đó.
Một dấu hiệu dễ nhận ra là trang giới thiệu sản phẩm đầy những từ chung chung như giải pháp toàn diện, nền tảng thông minh, phù hợp mọi doanh nghiệp. Khách đọc xong không biết sản phẩm giúp chính họ điều gì. Khi bạn viết được một câu mà đúng nhóm khách đọc là gật đầu, bạn đã thoát bẫy này.
Bẫy ba: đổ tiền vào quảng cáo quá sớm
Có chút vốn, đội ngũ chạy quảng cáo để kéo người dùng. Con số người đăng ký tăng vọt, ai cũng vui.
Nhưng một tháng sau, phần lớn người dùng không quay lại. Tiền quảng cáo đã tiêu mất, bài toán thật vẫn còn nguyên.
Quảng cáo chỉ khuếch đại. Sản phẩm giữ chân được khách thì quảng cáo nhân lên điều tốt. Sản phẩm chưa giữ chân được thì quảng cáo nhân lên sự rò rỉ.
Cách tránh: đo tỷ lệ khách quay lại trước. Khi nhóm khách nhỏ ban đầu đã dùng đều đặn và giới thiệu cho người khác, mới tính tới việc chi tiền kéo thêm khách.
Những kênh miễn phí như giới thiệu, nội dung hữu ích, cộng đồng thường hiệu quả hơn ở giai đoạn đầu.
Đừng nhầm con số người đăng ký với con số người dùng thật. Con số thứ nhất đẹp, con số thứ hai mới nói sự thật.
Bẫy bốn: chia cổ phần cảm tính, bỏ qua pháp lý
Mấy người bạn cùng nhau làm, chia đều cổ phần cho vui, không ghi gì ra giấy.
Một năm sau, một người đã bỏ đi, một người làm gấp đôi người khác, và không ai biết xử lý thế nào.
Hoặc công ty chưa thành lập đúng thủ tục, hợp đồng với khách làm qua loa, quyền sở hữu mã nguồn không rõ ràng.
Những chuyện này không đau khi mọi thứ suôn sẻ, nhưng đau rất nhiều khi có tranh chấp, khi gọi vốn, khi bán công ty.
Cách tránh: ghi thoả thuận sáng lập sớm, có cơ chế cổ phần theo thời gian gắn bó, thành lập công ty đúng quy định, hỏi người có chuyên môn pháp lý từ đầu.
Mình từng chứng kiến một đội có sản phẩm khá tốt, khách bắt đầu trả tiền, nhưng tan rã chỉ vì không ai nhớ đã hứa với nhau chia phần thế nào. Mỗi người nhớ một kiểu, và ai cũng tin mình nhớ đúng. Một trang giấy ký từ đầu đã giữ được cả công ty lẫn tình bạn.
Bẫy năm: chạy theo xu hướng
Năm nay mọi người nói về một công nghệ, đội ngũ bỏ dở hướng đang đi để chạy theo. Năm sau lại một công nghệ khác.
Mỗi lần đổi hướng là mất những gì đã học về khách hàng cũ, và bắt đầu lại từ đầu.
Đổi hướng dựa trên phản hồi của khách hàng là tốt. Đổi hướng vì sợ lỡ chuyến tàu thì thường không tốt.
Công nghệ mới chỉ có ý nghĩa nếu nó giúp giải quyết vấn đề của khách hàng tốt hơn.
Cách tránh: quay lại câu hỏi cũ, khách hàng của mình đang gặp vấn đề gì, công nghệ mới có giúp gì cho họ không.
Có một bẫy họ hàng của bẫy này: cứ thấy đối thủ ra tính năng gì là vội làm theo. Đối thủ có khách hàng khác, chiến lược khác. Làm theo họ là để họ dẫn đường cho mình, trong khi khách hàng của chính mình mới là người nên dẫn đường.
Bẫy sáu: kiệt sức
Khởi nghiệp thường đi kèm làm việc rất nhiều giờ, áp lực tài chính, nỗi lo thất bại.
Nhiều người sáng lập bỏ ngủ, bỏ ăn đúng bữa, bỏ thể dục, bỏ thời gian với gia đình. Một thời gian sau, sức khoẻ và tinh thần sụp đổ.
Một người sáng lập kiệt sức ra quyết định kém, dễ nóng giận với đội, và có thể bỏ cuộc vào đúng lúc sắp có kết quả.
Cách tránh: coi sức khoẻ là tài sản của công ty. Ngủ đủ, vận động, giữ thời gian cho gia đình, có người để chia sẻ.
Nếu thấy mình kéo dài tình trạng mệt mỏi, mất ngủ, chán nản, hãy nói chuyện với người thân và tìm gặp người có chuyên môn về sức khoẻ tinh thần.
Câu hỏi cho bạn tập này: trong sáu cái bẫy hôm nay, bẫy nào bạn thấy mình đang đứng gần nhất?
Câu hỏi thường gặp
Sai lầm phổ biến nhất của khởi nghiệp công nghệ là gì?
Xây sản phẩm quá lâu trong im lặng trước khi gặp khách hàng, để rồi phát hiện khách cần thứ khác.
Vì sao không nên chạy quảng cáo quá sớm?
Vì nếu sản phẩm chưa giữ chân được khách, quảng cáo chỉ kéo người tới rồi họ bỏ đi, tốn tiền mà không giải quyết vấn đề thật.
Làm sao tránh tranh chấp giữa các nhà sáng lập?
Ghi thoả thuận sáng lập sớm, có cơ chế cổ phần theo thời gian gắn bó, rõ vai trò và hỏi người có chuyên môn pháp lý từ đầu.
Có nên đổi hướng theo công nghệ đang hot?
Chỉ nên đổi hướng khi phản hồi khách hàng cho thấy cần đổi hoặc công nghệ mới giúp giải quyết vấn đề của họ tốt hơn, không phải vì sợ lỡ xu hướng.
Người khởi nghiệp làm sao tránh kiệt sức?
Coi sức khoẻ là tài sản của công ty: ngủ đủ, vận động, giữ thời gian cho gia đình, có người chia sẻ và tìm gặp người có chuyên môn khi mệt mỏi kéo dài.
