Chào bạn, Thiện Mỹ đây. Ai làm khởi nghiệp chắc đều nghe cụm từ sản phẩm tối thiểu. Nhưng mình thấy nó bị hiểu sai rất nhiều, thành ra hoặc làm quá nhiều, hoặc làm ra thứ quá sơ sài không ai muốn dùng. Tập này mình nói cho rõ.
Trả lời ngắn: sản phẩm tối thiểu là phiên bản nhỏ nhất giúp bạn kiểm chứng một giả định quan trọng với khách hàng thật. Nó không phải bản kém chất lượng của sản phẩm đầy đủ. Nó cần giải quyết trọn vẹn một vấn đề hẹp, đủ tốt để người ta dùng thật, và được làm nhanh để bạn học được từ phản hồi càng sớm càng tốt.
Tối thiểu không có nghĩa là sơ sài
Hình dung bạn muốn làm một chiếc ô tô. Cách hiểu sai là làm bánh xe trước, rồi thân xe, rồi động cơ. Khách nhận bánh xe thì không đi được đâu cả.
Cách hiểu đúng là làm một chiếc xe đạp trước. Nhỏ, đơn giản, nhưng đưa người ta từ điểm A tới điểm B. Họ dùng được ngay, và cho bạn biết họ thật sự cần gì.
Sản phẩm tối thiểu phải giải quyết trọn vẹn một vấn đề, dù vấn đề đó hẹp. Nửa giải pháp cho một vấn đề lớn thường không ai dùng.
Chất lượng ở phần bạn làm vẫn phải tốt. Một sản phẩm hay lỗi, chậm, khó hiểu sẽ cho bạn phản hồi sai: người ta bỏ đi vì lỗi, không phải vì ý tưởng.
Tối thiểu là ít tính năng, không phải ít chăm chút.
Một cách thử đơn giản: nếu bạn tự hào đưa sản phẩm này cho một người bạn đang thật sự gặp vấn đề dùng thử, thì nó đủ tốt để ra mắt. Nếu bạn phải xin lỗi trước khi đưa, có lẽ phần cốt lõi chưa xong.
Bắt đầu từ giả định quan trọng nhất
Mỗi ý tưởng khởi nghiệp dựa trên một loạt giả định: khách hàng có vấn đề này, họ sẵn sàng trả tiền, họ sẽ dùng giải pháp kiểu này, mình tìm được họ với chi phí hợp lý.
Hãy liệt kê các giả định, rồi chọn giả định nào nếu sai thì cả ý tưởng sụp đổ. Đó là giả định cần kiểm chứng trước.
Sản phẩm tối thiểu là công cụ để kiểm chứng giả định đó, không phải để khoe với nhà đầu tư hay để chứng minh mình biết làm.
Đặt trước tiêu chí: nếu sau một tháng có bao nhiêu người dùng thật, quay lại bao nhiêu lần, trả tiền bao nhiêu người, thì coi là giả định đúng.
Không đặt tiêu chí trước thì kết quả nào bạn cũng sẽ tự thuyết phục mình là tốt.
Ví dụ, một ý tưởng phần mềm quản lý lịch hẹn cho tiệm làm tóc có thể dựa trên giả định chủ tiệm chịu bỏ sổ tay để nhập lịch vào điện thoại. Nếu giả định này sai, mọi tính năng hay khác cũng vô nghĩa. Đó là thứ cần thử đầu tiên.
Chọn tính năng: cắt, cắt nữa, cắt tiếp
Viết ra mọi tính năng bạn nghĩ sản phẩm cần. Danh sách thường rất dài.
Với mỗi tính năng, hỏi: không có nó thì khách có còn giải quyết được vấn đề chính không? Nếu còn, cắt.
Đăng nhập bằng mười cách, giao diện tối, xuất báo cáo nhiều định dạng, nhiều ngôn ngữ, phần lớn có thể đợi.
Phần còn lại thường chỉ là vài tính năng cốt lõi. Làm thật tốt vài tính năng đó.
Cắt tính năng là việc đau lòng với người sáng lập, vì mỗi tính năng là một ý tưởng mình yêu. Nhưng mỗi tính năng thêm vào là thêm thời gian, thêm lỗi, thêm thứ phải bảo trì.
Ghi những tính năng bị cắt vào một danh sách để sau. Khi người dùng thật đòi, bạn sẽ biết cái nào đáng làm.
Sản phẩm tối thiểu không cần viết mã
Nhiều giả định có thể kiểm chứng mà không cần xây phần mềm.
Một trang giới thiệu mô tả sản phẩm với nút đăng ký nhận thông tin cho biết có ai quan tâm không.
Một dịch vụ làm thủ công phía sau: khách thấy như có phần mềm, nhưng thật ra bạn đang làm tay. Cách này cho biết khách có thật sự dùng và trả tiền không, trước khi bạn đầu tư tự động hoá.
Một video ngắn quay lại cách sản phẩm sẽ hoạt động, gửi cho khách tiềm năng xem phản ứng.
Kết hợp các công cụ có sẵn như biểu mẫu, bảng tính, nhóm chat, công cụ tạo ứng dụng không cần mã, để chạy thử quy trình.
Khi đã chắc người ta cần, mới bắt đầu xây thật. Tiền và thời gian của đội khởi nghiệp rất quý.
Học từ người dùng đầu tiên
Người dùng đầu tiên là vàng. Hãy gần gũi họ, gọi điện, gặp mặt, ngồi xem họ dùng sản phẩm.
Quan sát họ làm gì, không chỉ nghe họ nói gì. Người ta hay nói sẽ dùng, nhưng hành vi mới là sự thật.
Đo vài chỉ số đơn giản: bao nhiêu người dùng lại sau một tuần, họ dùng tính năng nào, bỏ đi ở bước nào.
Hỏi những người bỏ đi vì sao. Đây là thông tin quý nhất mà ít đội chịu hỏi.
Sửa nhanh, ra bản mới nhanh, rồi quan sát tiếp. Nhịp học càng nhanh, cơ hội tìm ra sản phẩm đúng càng cao.
Ghi lại mọi phản hồi vào một chỗ chung để cả đội cùng đọc. Sau vài tuần, những yêu cầu lặp lại nhiều lần sẽ tự nổi lên, và đó là gợi ý tốt nhất cho bước tiếp theo, tốt hơn mọi cuộc họp đoán ý khách hàng.
Khi nào biết đã đủ
Sản phẩm tối thiểu không phải đích đến. Nó là bước đầu của một vòng lặp: làm, đo, học, rồi làm tiếp.
Nếu giả định đúng, mở rộng dần, thêm tính năng mà người dùng thật sự đòi.
Nếu giả định sai, đó không phải thất bại mà là bài học rẻ. Đổi hướng dựa trên những gì đã học, trước khi tốn thêm nhiều tiền.
Đừng mắc kẹt trong việc làm sản phẩm tối thiểu mãi. Khi đã có tín hiệu rõ, cần dám đầu tư làm cho tốt.
Câu hỏi cho bạn tập này: giả định nào trong ý tưởng của bạn mà nếu sai thì mọi thứ khác không còn ý nghĩa?
Câu hỏi thường gặp
Sản phẩm tối thiểu là gì?
Là phiên bản nhỏ nhất của sản phẩm giúp kiểm chứng một giả định quan trọng với khách hàng thật, giải quyết trọn vẹn một vấn đề hẹp và đủ tốt để người ta dùng thật.
Sản phẩm tối thiểu có phải bản sơ sài?
Không. Nó ít tính năng nhưng phần đã làm vẫn phải chất lượng tốt. Sản phẩm hay lỗi sẽ cho phản hồi sai về ý tưởng.
Làm sao chọn tính năng cho sản phẩm tối thiểu?
Với mỗi tính năng, hỏi không có nó khách có còn giải quyết được vấn đề chính không. Nếu còn thì cắt, giữ lại vài tính năng cốt lõi và làm thật tốt.
Có cách làm sản phẩm tối thiểu không cần viết mã không?
Có, như trang giới thiệu có nút đăng ký, dịch vụ làm thủ công phía sau, video mô tả hay kết hợp các công cụ có sẵn để chạy thử quy trình.
Làm gì khi sản phẩm tối thiểu cho thấy giả định sai?
Coi đó là bài học rẻ, đổi hướng dựa trên những gì đã học trước khi tốn thêm nhiều tiền và thời gian.
