Chào bạn, Thiện Mỹ đây. Mình đã chứng kiến không ít doanh nghiệp mất tên miền đã dùng cả chục năm, và điều đáng tiếc là gần như lần nào cũng tránh được. Tập này mình kể những cách tên miền vuột khỏi tay chủ và cách giữ nó.
Nói ngắn: tên miền thường mất vì bốn lý do, quên gia hạn, đứng tên người khác, tài khoản quản lý bị chiếm, và bị lừa chuyển nhượng. Chỉ với vài thói quen như bật gia hạn tự động, đứng tên đúng chủ, bảo vệ tài khoản bằng xác thực hai lớp và bật khoá chuyển nhượng, bạn đã chặn được phần lớn rủi ro.
Quên gia hạn, lý do phổ biến nhất
Tên miền được đăng ký theo năm. Đến hạn mà không gia hạn, nó sẽ ngừng hoạt động, website và email tắt theo.
Sau khi hết hạn, thường có một khoảng thời gian ân hạn để chủ cũ gia hạn lại, có khi kèm phí chuộc cao hơn bình thường. Hết khoảng này, tên có thể được thả ra cho bất kỳ ai đăng ký.
Có những người và công cụ chuyên theo dõi tên sắp hết hạn để đăng ký ngay khi được thả. Tên càng đẹp, càng có lượng truy cập, càng dễ bị lấy.
Lý do quên gia hạn thường rất đời thường: thẻ thanh toán hết hạn, email nhận thông báo là của nhân viên đã nghỉ, người phụ trách đi vắng đúng lúc.
Cách chữa đơn giản là bật gia hạn tự động, gia hạn dài nhiều năm một lúc với tên quan trọng, và đặt lịch nhắc riêng một tháng trước hạn.
Hãy kiểm tra thẻ thanh toán gắn với tài khoản tên miền mỗi khi đổi thẻ. Gia hạn tự động chỉ chạy khi thẻ còn dùng được.
Đứng tên người khác
Rất nhiều doanh nghiệp nhỏ nhờ người làm web đăng ký tên miền giúp. Người ấy đăng ký bằng tài khoản và tên của chính họ cho tiện.
Khi quan hệ còn tốt thì không sao. Khi hai bên không còn làm việc với nhau, hoặc người ấy khó liên lạc, doanh nghiệp phát hiện ra mình không hề sở hữu tên miền của chính mình.
Trường hợp tương tự xảy ra với nhân viên kỹ thuật nghỉ việc, hay một thành viên sáng lập rời công ty trong không vui.
Lấy lại tên miền trong những trường hợp này có thể mất nhiều thời gian và công sức, nhất là khi không có giấy tờ nào ghi rõ ai là chủ.
Từ đầu, hãy để tên miền đứng tên doanh nghiệp hoặc chủ doanh nghiệp, trong tài khoản do chính doanh nghiệp nắm. Người làm kỹ thuật có thể được cấp quyền quản trị mà không cần là chủ.
Nếu tên miền hiện đang đứng tên người khác, hãy làm thủ tục chuyển về ngay khi quan hệ còn tốt. Đừng đợi lúc có chuyện.
Tài khoản quản lý bị chiếm
Ai vào được tài khoản quản lý tên miền thì có thể đổi máy chủ, đổi email nhận thư, thậm chí chuyển tên đi nơi khác.
Kẻ gian thường chiếm tài khoản qua mật khẩu yếu, mật khẩu dùng lại ở nhiều nơi, hoặc qua thư giả mạo dụ bạn đăng nhập vào trang giả.
Khi chiếm được email của chủ tài khoản, chúng có thể dùng chức năng quên mật khẩu để vào tài khoản tên miền. Vì vậy email liên hệ cũng cần được bảo vệ kỹ.
Hãy dùng mật khẩu riêng, dài, lưu trong trình quản lý mật khẩu, và bật xác thực hai lớp cho cả tài khoản tên miền lẫn email liên hệ.
Hạn chế số người có quyền vào tài khoản. Ai cần thì cấp quyền riêng, có thể thu hồi, thay vì đưa chung một mật khẩu cho nhiều người.
Đăng nhập kiểm tra tài khoản định kỳ, xem có thay đổi lạ nào về email liên hệ, máy chủ tên miền hay yêu cầu chuyển nhượng không.
Bị lừa chuyển nhượng
Một chiêu quen thuộc là thư báo tên miền sắp hết hạn, kèm đường dẫn thanh toán, nhưng gửi từ một đơn vị không phải nhà đăng ký của bạn.
Thanh toán theo thư ấy, bạn có thể vô tình đồng ý chuyển tên miền sang một nhà đăng ký khác, với phí cao hơn nhiều, hoặc mất luôn quyền quản lý.
Chiêu khác là người tự xưng mua lại tên miền với giá hấp dẫn, yêu cầu bạn cung cấp mã chuyển nhượng trước khi thanh toán.
Mã chuyển nhượng giống như chìa khoá nhà. Chỉ đưa ra khi chính bạn muốn chuyển, qua một kênh giao dịch an toàn có bên trung gian giữ tiền.
Hãy bật khoá chuyển nhượng. Khi khoá đang bật, tên miền không thể chuyển đi nơi khác cho đến khi chủ tự tắt.
Khi nhận thư lạ về tên miền, đừng bấm đường dẫn trong thư. Tự đăng nhập vào nhà đăng ký của mình để kiểm tra.
Một danh sách nhỏ để làm ngay
Mình gợi ý bạn dành mười lăm phút trong tuần này để kiểm tra tên miền của doanh nghiệp.
Thứ nhất, tên miền đứng tên ai, và tài khoản quản lý có phải của doanh nghiệp không. Thứ hai, ngày hết hạn là khi nào, gia hạn tự động có bật không, thẻ thanh toán còn dùng được không.
Thứ ba, email liên hệ có phải là hộp thư đang được đọc không. Thứ tư, xác thực hai lớp đã bật cho tài khoản tên miền và email liên hệ chưa.
Thứ năm, khoá chuyển nhượng đã bật chưa. Thứ sáu, thông tin đăng nhập và giấy tờ đăng ký có được lưu ở nơi an toàn mà người có thẩm quyền biết không.
Sáu điều này không tốn tiền, không cần kỹ thuật cao, nhưng là hàng rào chặn phần lớn các vụ mất tên miền mình từng thấy.
Câu hỏi cho bạn tập này: nếu ngày mai người phụ trách kỹ thuật nghỉ việc, bạn có tự vào được tài khoản tên miền của công ty không?
Nếu doanh nghiệp có nhiều tên miền, hãy gom chúng về một chỗ quản lý và lập một bảng ghi tên, ngày hết hạn, người phụ trách. Rải rác mỗi tên một nhà đăng ký, mỗi tên một tài khoản là công thức để một ngày nào đó có tên bị bỏ quên.
Câu hỏi thường gặp
Tên miền hết hạn có lấy lại được không?
Thường có một khoảng ân hạn để chủ cũ gia hạn lại, có thể kèm phí chuộc. Sau khoảng này tên có thể được thả cho người khác đăng ký, nên đừng để tới hạn.
Khoá chuyển nhượng tên miền là gì?
Là chế độ ngăn tên miền bị chuyển sang nhà đăng ký khác. Khi bật, việc chuyển chỉ thực hiện được sau khi chủ tự tắt khoá.
Mã chuyển nhượng tên miền có nên đưa cho người khác?
Chỉ đưa khi chính bạn muốn chuyển tên miền, qua kênh giao dịch an toàn. Mã này giống chìa khoá, ai có nó có thể chuyển tên miền đi.
Người làm web đăng ký tên miền giúp có sao không?
Có rủi ro nếu tên miền đứng tên và nằm trong tài khoản của họ. Nên để tên miền đứng tên doanh nghiệp và chỉ cấp quyền quản trị cho người làm kỹ thuật.
Nhận thư báo tên miền sắp hết hạn thì làm gì?
Đừng bấm đường dẫn trong thư. Tự đăng nhập vào nhà đăng ký của mình để kiểm tra ngày hết hạn, vì nhiều thư như vậy là chiêu lừa chuyển nhượng.
