Chào bạn, Thiện Mỹ đây. Đồng hồ thông minh giờ đeo trên tay rất nhiều người, từ người trẻ chạy bộ tới các bác về hưu đi bộ buổi sáng. Nó đưa ra cả chục con số mỗi ngày. Tập này mình nói con số nào đáng tin, con số nào chỉ nên xem để tham khảo.
Trả lời ngắn: đồng hồ thông minh đo khá tốt số bước chân, nhịp tim lúc nghỉ, và xu hướng giấc ngủ qua nhiều ngày. Còn mức oxy trong máu, huyết áp, chỉ số căng thẳng, lượng calo đốt cháy thì chỉ nên xem để tham khảo. Đồng hồ không phải thiết bị y tế, không thay được việc đi khám. Khi có triệu chứng bất thường, hãy hỏi bác sĩ.
Đồng hồ đo bằng cách nào
Phần lớn đồng hồ dùng cảm biến ánh sáng ở mặt dưới. Đèn chiếu vào da, cảm biến đo lượng ánh sáng phản xạ thay đổi theo dòng máu chảy, từ đó ước tính nhịp tim.
Cảm biến chuyển động đo cử động tay để đếm bước, đoán bạn đang đi, chạy hay ngủ.
Từ những tín hiệu cơ bản đó, phần mềm dùng thuật toán để suy ra các chỉ số khác như giấc ngủ, calo, mức căng thẳng.
Chỉ số càng xa tín hiệu gốc, càng phải suy luận nhiều, thì độ chính xác càng thấp.
Đồng hồ đeo lỏng, da ướt mồ hôi, hình xăm ở cổ tay, cử động mạnh đều có thể làm sai lệch kết quả.
Hiểu điều này giúp bạn biết khi nào nên tin, khi nào nên dè dặt.
Những con số khá đáng tin
Số bước chân trong ngày thường khá sát thực tế, đủ để biết hôm nay bạn vận động nhiều hay ít.
Nhịp tim lúc nghỉ, đo khi ngồi yên hay khi ngủ, thường khá ổn định và đáng tham khảo. Theo dõi xu hướng của nó qua nhiều tuần cho bạn thông tin hữu ích.
Thời gian ngủ tổng cộng, giờ đi ngủ, giờ thức dậy thường được ghi nhận khá đúng.
Thời gian vận động, quãng đường đi bộ hay chạy nếu đồng hồ có định vị cũng khá đáng tin trong điều kiện thoáng.
Điểm chung của các con số này là đo gần với tín hiệu gốc, ít phải suy luận.
Để kết quả ổn định, đeo đồng hồ cách xương cổ tay khoảng một đốt ngón tay, vừa đủ chặt để không xê dịch, và đeo cùng một tay mỗi ngày. Những thay đổi nhỏ trong cách đeo đôi khi tạo ra khác biệt lớn hơn cả việc đổi đồng hồ mới.
Những con số chỉ nên tham khảo
Các giai đoạn giấc ngủ như ngủ sâu, ngủ nông được suy ra từ nhịp tim và cử động. Xu hướng có ích, nhưng con số từng đêm không chính xác như đo trong phòng xét nghiệm giấc ngủ.
Lượng calo đốt cháy là ước tính dựa trên nhiều giả định. Hai đồng hồ khác nhau có thể cho hai con số khác xa nhau. Đừng dùng nó để tính chính xác ăn bao nhiêu.
Mức oxy trong máu đo ở cổ tay dễ bị ảnh hưởng bởi cách đeo, nhiệt độ, màu da. Nếu thấy số thấp bất thường, đừng hoảng, cũng đừng chủ quan. Hỏi bác sĩ và đo lại bằng thiết bị y tế.
Chỉ số căng thẳng, chỉ số sẵn sàng, điểm năng lượng là những con số tổng hợp do từng hãng tự định nghĩa. Chúng có thể giúp bạn để ý cơ thể, nhưng không phải chẩn đoán.
Một số đồng hồ có tính năng đo huyết áp hay điện tim. Hãy xem tính năng ấy đã được cơ quan quản lý ở thị trường bạn ở công nhận cho mục đích y tế chưa, và vẫn đối chiếu với thiết bị y tế khi cần.
Nói ngắn: dùng chúng để tò mò và để ý, không dùng để tự chẩn đoán.
Đọc xu hướng, đừng đọc một con số
Sức mạnh thật của đồng hồ thông minh nằm ở việc theo dõi đều đặn qua thời gian, không phải ở một lần đo.
Nhịp tim lúc nghỉ tăng dần trong vài ngày có thể là dấu hiệu bạn đang mệt, thiếu ngủ, hay sắp ốm. Đó là lúc nên nghỉ ngơi nhiều hơn.
Số bước giảm dần qua các tuần có thể nhắc bạn đang ngồi quá nhiều.
Một đêm ngủ kém không nói lên điều gì. Cả tháng ngủ ít thì đáng để thay đổi thói quen.
Đừng so con số của mình với người khác. Mỗi người một cơ thể, một nhịp sinh hoạt. Hãy so với chính mình của tuần trước, tháng trước.
Và đừng để con số làm bạn lo lắng quá mức. Có người ngủ kém hơn chỉ vì cứ nằm lo điểm ngủ đêm qua thấp.
Khi nào cần gặp bác sĩ
Nếu đồng hồ cảnh báo nhịp tim bất thường, nhịp quá nhanh hay quá chậm lúc nghỉ lặp lại nhiều lần, hãy đi khám.
Nếu bạn có triệu chứng như đau ngực, khó thở, choáng váng, ngất, hãy đi khám ngay, bất kể đồng hồ hiển thị gì.
Đồng hồ báo bình thường không có nghĩa là bạn khoẻ. Đồng hồ báo bất thường cũng không có nghĩa chắc chắn bạn có bệnh.
Khi đi khám, có thể mang theo dữ liệu xu hướng từ đồng hồ để bác sĩ tham khảo, nhưng quyết định chẩn đoán là của bác sĩ và các xét nghiệm.
Người đang dùng thuốc tim mạch, thuốc huyết áp nên hỏi bác sĩ trước khi dựa vào đồng hồ để điều chỉnh bất cứ điều gì.
Dữ liệu sức khoẻ là dữ liệu nhạy cảm
Đồng hồ thu thập dữ liệu rất riêng tư: nhịp tim, giấc ngủ, vị trí, thói quen sinh hoạt.
Đọc chính sách dữ liệu của ứng dụng đi kèm, tắt bớt chia sẻ không cần thiết, cẩn thận khi kết nối với ứng dụng bên thứ ba.
Bật khoá màn hình cho đồng hồ nếu nó có tính năng thanh toán.
Khi bán hay cho đồng hồ cũ, xoá dữ liệu và huỷ ghép nối với tài khoản của bạn.
Câu hỏi cho bạn tập này: con số nào trên đồng hồ bạn hay nhìn nhất, và nó thuộc nhóm đáng tin hay chỉ để tham khảo?
Với người lớn tuổi, chức năng phát hiện té ngã hay gọi khẩn cấp có thể hữu ích hơn mọi chỉ số. Hãy cài đặt sẵn số người thân, thử trước một lần cho ông bà quen, và nhắc ông bà sạc đồng hồ đều đặn.
Câu hỏi thường gặp
Đồng hồ thông minh đo nhịp tim có chính xác không?
Nhịp tim lúc nghỉ thường khá đáng tin. Khi vận động mạnh, đeo lỏng hay da ướt, độ chính xác có thể giảm. Đây là thiết bị theo dõi, không phải thiết bị y tế.
Đồng hồ đo giấc ngủ có tin được không?
Thời gian ngủ tổng và giờ ngủ, giờ dậy khá đúng. Các giai đoạn ngủ sâu, ngủ nông là ước tính, nên xem xu hướng qua nhiều ngày thay vì từng đêm.
Đồng hồ báo oxy máu thấp thì làm gì?
Đừng hoảng và đừng chủ quan. Kiểm tra lại cách đeo, đo lại bằng thiết bị y tế và hỏi bác sĩ, nhất là khi có triệu chứng khó thở.
Lượng calo trên đồng hồ có chính xác không?
Đó là con số ước tính dựa trên nhiều giả định, có thể lệch khá xa thực tế. Không nên dùng nó để tính chính xác lượng ăn.
Đồng hồ thông minh có thay được đi khám không?
Không. Đồng hồ giúp theo dõi xu hướng và nhắc bạn để ý cơ thể. Khi có triệu chứng hay cảnh báo bất thường lặp lại, hãy đi khám bác sĩ.
